Mổ ít xâm lấn hồi phục nhanh hơn, nhưng vẫn là một ca mổ. Biết mốc nào là bình thường thì không lo vô cớ, và biết dấu hiệu nào phải gọi thì không chờ quá lâu.
Vì sao được khuyên đi lại sớm sau mổ
- Vì nằm lâu làm tăng nguy cơ cục máu đông ở chân
- Và biến chứng phổi
- Đi lại nhẹ sớm là một trong những việc có tác dụng rõ nhất để phòng cả hai
- Nên khi được khuyên ngồi dậy sớm thì đó không phải là bị thúc
- Mục thứ ba là điều đáng nhớ
Mục cuối là cách hiểu đúng, và nhiều người tưởng nghỉ nhiều là tốt hơn.
Đau vai sau mổ bụng là sao
- Là do khí bơm vào ổ bụng kích thích cơ hoành
- Và cảm giác lan lên vai
- Nó khó chịu nhưng là chuyện bình thường
- Và giảm dần trong mấy ngày
- Mục đầu là cơ chế
Mục thứ ba là điều rất nên biết trước, vì nó là cảm giác lạ và dễ làm người ta hoảng.
Chăm vết mổ thế nào
- Theo đúng dặn dò của nơi mổ về việc giữ khô, thay băng, và tắm
- Không tự bôi gì lên vết mổ
- Xem vết mổ mỗi ngày dưới đèn sáng
- Chụp ảnh lại nếu thấy thay đổi, để so ngày hôm sau
- Mục thứ ba là việc nên thành thói quen
Mục cuối là mẹo đơn giản, và nó giúp phân biệt được đang đỡ hay đang nặng thêm.
Dấu hiệu nào phải gọi ngay
- Đau tăng dần thay vì giảm dần
- Sốt, hoặc vết mổ sưng đỏ chảy dịch
- Bụng chướng cứng không trung tiện
- Và khó thở hoặc sưng đau một bên bắp chân
- Mục cuối là dấu hiệu cần gọi cấp cứu
Mục đầu là tiêu chí chung, và chữ tăng dần là chỗ phân biệt như ở chuyên mục nội soi.
Về mốc trung tiện sau mổ bụng
- Sau mổ bụng thì ruột cần thời gian hoạt động lại
- Trung tiện được là mốc cho thấy ruột đang trở lại bình thường
- Nên nhân viên y tế hay hỏi về chuyện đó, và đó không phải câu hỏi vô duyên
- Quá lâu không trung tiện kèm bụng chướng thì phải báo
- Mục thứ hai là ý nghĩa của mốc
Mục cuối là ngưỡng, và nó là dấu hiệu của một biến chứng cần xử lý sớm.
Về việc dùng thuốc giảm đau theo chỉ định
- Dùng theo đúng chỉ định, không tự tăng và cũng không tự bỏ
- Đau ít thì thở sâu được và đi lại được, nên giảm đau đủ là phần của hồi phục
- Chịu đau không phải là cố gắng đáng khen ở đây
- Đau không kiểm soát được bằng thuốc đã kê thì gọi hỏi
- Mục thứ hai là lý do
Mục thứ ba là điều muốn nhấn, và nó ngược với cách nghĩ phổ biến.
Về việc thở sâu và tập ho
- Nhiều nơi hướng dẫn thở sâu và tập ho nhẹ sau mổ
- Mục đích là tránh xẹp phổi và tránh biến chứng hô hấp
- Ôm một cái gối vào bụng khi ho sẽ đỡ đau hơn
- Làm đều theo hướng dẫn, đừng bỏ vì thấy phiền
- Mục thứ ba là mẹo rất hữu dụng
Mục cuối là lý do nhiều người bỏ, và bỏ nó là bỏ một phần phòng biến chứng.
Về việc ăn lại sau mổ
- Theo đúng hướng dẫn về thứ tự: nước trước, đồ lỏng, rồi đồ đặc dần
- Ăn nhanh quá hoặc ăn đặc sớm quá có thể gây nôn và đầy bụng
- Hỏi rõ trước khi về: ăn gì trong mấy ngày đầu
- Uống đủ nước là phần hay bị quên
- Mục thứ hai là lý do phải theo thứ tự
Mục cuối là chi tiết dễ bỏ, và thiếu nước làm mọi thứ khác nặng hơn.
Về việc nâng vật nặng và vận động mạnh
- Hỏi rõ: bao nhiêu lâu thì nâng được vật nặng, và nặng tới mức nào
- Vì thành bụng cần thời gian lành, dù lỗ mổ nhỏ
- Lỗ nhỏ không có nghĩa là không cần kiêng
- Đây là chỗ người mổ ít xâm lấn hay chủ quan nhất
- Mục thứ ba là điều cần nhớ
Mục cuối là nhận xét thật, và hồi phục nhanh dễ dẫn tới làm quá sớm.
Về mốc tái khám và cắt chỉ
- Hỏi rõ ngày tái khám và ghi vào lịch trước khi rời viện
- Hỏi có cần cắt chỉ không, và cắt ở đâu
- Hỏi bao giờ có kết quả giải phẫu bệnh nếu ca mổ có lấy mẫu
- Ba mốc đó ghi cùng một chỗ
- Mục thứ ba là mốc quan trọng nhất
Mục cuối là lý do, và kết quả mẫu là thứ quyết định bước điều trị tiếp theo.
Về người chăm — việc cần biết
- Biết dấu hiệu nào phải gọi, và biết số để gọi
- Biết lịch uống thuốc và lịch tái khám
- Giúp người mổ đi lại nhẹ thay vì để nằm suốt ngày
- Và xem vết mổ cùng mỗi ngày, vì hai người nhìn dễ nhận ra thay đổi hơn
- Mục đầu là việc quan trọng nhất
Mục cuối là mẹo, và người ngoài thường thấy thay đổi rõ hơn chính người bệnh.
Ba câu trước một thủ thuật
- Vì sao là kỹ thuật này mà không phải cách khác
- Ai làm, và họ đã làm bao nhiêu ca như của tôi
- Nếu không làm thì sao — chờ được không, và chờ thì rủi ro gì
- Bài này là phần sau: sau khi làm rồi thì mốc nào là bình thường
- Hỏi phần đó trước khi mổ, không hỏi lúc đã về nhà lo lắng
Hai mục cuối là phần bổ sung, và nó là phần hay bị bỏ khỏi cuộc nói chuyện trước mổ.
Hỏi về ca của mình, không hỏi về kỹ thuật nói chung
- Đừng hỏi sau mổ nội soi mấy ngày thì khỏi — câu đó tuỳ ca
- Hỏi: hôm nay bác sĩ đã làm những gì, nên mốc của tôi là bao lâu
- Ca có chuyển mổ mở thì mốc khác hẳn
- Và ca có xử lý thêm gì đó cũng vậy
- Mục thứ hai là câu nên hỏi
Hai mục cuối là hai tình huống làm mốc đổi, và không hỏi thì mình theo mốc của người khác.
Gọi lại ngay, đừng chờ hẹn
- Đau tăng dần thay vì giảm dần, hoặc đau không đỡ với thuốc đã kê
- Sốt, hoặc vết mổ sưng đỏ chảy dịch có mùi
- Bụng chướng cứng, nôn liên tục, hoặc quá lâu không trung tiện
- Khó thở, đau ngực, hoặc sưng đau một bên bắp chân — gọi cấp cứu
- Không rõ mình có thuộc trường hợp nào ở trên — thì gọi hỏi
Dòng cuối trước cấp cứu gộp ba dấu hiệu của hai biến chứng nặng nhất sau mổ, và cả ba đều cần đi ngay.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao được khuyên đi lại sớm sau mổ?
Vì nằm lâu làm tăng nguy cơ cục máu đông ở chân và biến chứng phổi. Đi lại nhẹ sớm là một trong những việc có tác dụng rõ nhất để phòng cả hai.
Đau vai sau mổ bụng là sao?
Là do khí bơm vào ổ bụng kích thích cơ hoành, và cảm giác lan lên vai. Nó khó chịu nhưng là chuyện bình thường và giảm dần trong mấy ngày.
Chăm vết mổ thế nào?
Theo đúng dặn dò của nơi mổ về việc giữ khô, thay băng, và tắm. Không tự bôi gì lên vết mổ, và xem vết mổ mỗi ngày dưới đèn sáng.
Dấu hiệu nào phải gọi ngay?
Đau tăng dần thay vì giảm dần, sốt, vết mổ sưng đỏ chảy dịch, bụng chướng cứng không trung tiện, và khó thở hoặc sưng đau một bên bắp chân.